شهاب الدين احمد سمعانى
مقدمهء مصحح 114
روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى )
به وسيلهء كاتب از جايى به جاى ديگر منتقل شده . به تعبيرى ديگر ، كاتب اين نسخه گاهى مطالبى را كه در نسخههاى ديگر مثلا در ذيل اسم « البارى » آمده ، در ذيل اسم « الرقيب » نويسانيده است . مثلا مطلبى كه در ورق / a 109 / پس از بيت : جان افشان كن كه روز جان افشانست * سر پنهان كن كه شاه خود در شانست آمده و تا پايان عبارت مربوط به ورق / a 110 / ادامه دارد در نسخههاى ديگر ، ذيل اسم « الغفور الشكور » قرار دارد و وجود آن مطلب نيز در اين موضع از نظر معنايى تأييد مىشود ، در اين نسخه ، ذيل اسم « العلىّ الكبير » آمده است و در جاى اصليش ديده نمىشود . همچنان مواردى هست كه بر مبناى چهار نسخهء كامل و معتبر از روح الارواح ، خود مؤلف در جاى جاى از كتابش مكرر آورده است ، اين تكرارها بيشتر در زمينهء ابيات منقول در اين كتاب ديده مىشود ، و در متن كار سمعانى بيش از يكى دو بار به تكرار موضوعى واحد برنمىخوريم . به هر حال كاتب نسخه توبينگن بعضى از اين تكرارها را ناديده گرفته و كتابت نكرده است . چنانچه غزلى به مطلع « زان چشم پر از خمار سرمست / * پرخون دارم دو ديده پيوست » در نسخههاى ديگر در شرح اسامى « الحليم 29 و الجبّار 11 » مكرر آمده است ، در حالى كه در اين نسخه فقط در ورق / a 91 / پيش از اسم « المتكبّر » ، يعنى تتمّهء موجود از شرح اسم الجبّار در اين نسخه ، ديده مىشود ولى در شرح اسم الحليم نيامده . حذفهايى از اين دست در نسخهء مورد بحث مواردى ديگر نيز دارد ، كه ذكر آنها در حوصلهء اين مقدمه نيست . بارى ، از نكتههايى كه پيرامن نسخهء توبينگن عنوان شد مىتوان چنين استنباط كرد كه يا كاتب اين نسخه دستنويسى از اين كتاب در دست داشته بوده ، كه ترتيب آن با ديگر نسخ كاملا فرق داشته ، و يا خود كاتب بنا بر ذوق و سليقهء خود قسمتهايى از كتاب حاضر را نويسانيده ، و آن را مجلد اول خوانده است . علاوه بر نظم و ترتيب پراكنده و پريشان اين نسخه افتادگيهايى نيز در آن ديده مىشود ، بهطورى كه گاهى اين افتادگيها به چند ورق مىرسد . چنانچه پس از ورق 90 ، كه شرح اسم « الصمد » به پايان مىرسد ، به قدر پنج ورق از شرح اسم « الجبّار » افتادگى دارد . به هرگونه ، به رغم ترتيب غريب و افتادگيهاى اين نسخه ، همين مقدار از